Χαμόγελα για την αύξηση της χιονοκάλυψης στην Ελλάδα - Παράθυρο αισιοδοξίας για τη λειψυδρία

Η πρόσφατη ψυχρή εισβολή, που έφερε χιονοπτώσεις σε αρκετά μέρη της Ελλάδας, εκτός από τις πανέμορφες νιφάδες, σκόρπισε και χαμόγελα, όσον αφορά στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Η χιονοκάλυψη στη χώρα μας παρουσίασε αύξηση, γεγονός που αφήνει ανοικτό ένα παραθυράκι αισιοδοξίας για την πλήρωση των ταμιευτήρων νερού, που στερεύουν ανησυχητικά.

Σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών δεδομένων από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών/meteo.gr, στην αρχή του δεύτερου δεκαημέρου του Ιανουαρίου 2026 παρατηρήθηκε αξιόλογη χιονοκάλυψη στην Ελλάδα. Στις 12 Ιανουαρίου 2026, η χιονοκάλυψη έφτασε το 19% της συνολικής έκτασης της χώρας, ποσοστό που είναι ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο της εποχής, λαμβάνοντας υπόψιν τη μέση ημερήσια χιονοκάλυψη από το 2004 (14 %).

Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζεται η μέση ημερήσια χιονοκάλυψη, καθώς και οι ακραίες μέγιστες και ελάχιστες τιμές που έχουν καταγραφεί για κάθε ημέρα του χειμώνα (περίοδος Σεπτεμβρίου-Μαΐου) κατά την περίοδο 2004-2025, σύμφωνα με τα στοιχεία του meteo.gr.

Η παρακολούθηση της χιονοκάλυψης από τον Σεπτέμβριο 2025 δείχνει ότι έως τα τέλη Δεκεμβρίου η παρουσία χιονιού στη χώρα ήταν αρκετά περιορισμένη, όπως συχνά συμβαίνει την τελευταία δεκαετία. Από τα τέλη Δεκεμβρίου παρατηρήθηκε σταδιακή αύξηση, ενώ απότομη ήταν η αύξηση της χιονοκάλυψης μετά τις 10 Ιανουαρίου, αποτέλεσμα ψυχρής εισβολής που επηρέασε με χιονοπτώσεις σημαντικό μέρος της επικράτειας. Η χιονοκάλυψη στις 12 Ιανουαρίου αποτυπώνει εκτεταμένες χιονοπτώσεις, κυρίως στα ορεινά και ημιορεινά τμήματα της ηπειρωτικής Ελλάδας, αλλά και σε περιοχές με χαμηλότερο υψόμετρο στη Μακεδονία και τα νησιά του Βόρειου και Κεντρικού Αιγαίου.

Η σύγκριση με την κλιματολογία δείχνει ότι ο χειμώνας 2025-2026 χαρακτηρίζεται έως τώρα από περιορισμένη χιονοκάλυψη, παρουσιάζει όμως σαφή τάση αύξησής της σε σχέση με έναν «μέσο» ελληνικό χειμώνα, ιδιαίτερα αν ληφθούν υπόψη και τα προγνωστικά στοιχεία των επόμενων ημερών, που υποδεικνύουν νέες χιονοπτώσεις σε ορεινά και ημιορεινά τμήματα.

Γιατί τα χιόνια είναι «σύμμαχος» απέναντι στη λειψυδρία

Την ώρα που η λειψυδρία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές απειλές για τη Μεσόγειο και την Ελλάδα, τα χιόνια αποδεικνύονται κάτι πολύ περισσότερο από ένα χειμερινό σκηνικό. Αποτελούν έναν κρίσιμο μηχανισμό φυσικής αποθήκευσης νερού, με καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση των υδατικών πόρων τους θερμούς μήνες.

Σε αντίθεση με τη βροχή, που συχνά πέφτει απότομα και χάνεται μέσω απορροής, το χιόνι συσσωρεύεται κυρίως στα ορεινά. Εκεί λειτουργεί ως αποθεματικό γλυκού νερού, το οποίο δεν καταναλώνεται άμεσα αλλά «απελευθερώνεται» σταδιακά με την άνοδο της θερμοκρασίας.

Η διαδικασία της τήξης δεν είναι στιγμιαία. Εκτείνεται από τα τέλη του χειμώνα έως και τις αρχές του καλοκαιριού, εξασφαλίζοντας συνεχή τροφοδοσία ποταμών, λιμνών και ταμιευτήρων σε μια περίοδο όπου οι βροχοπτώσεις μειώνονται αισθητά.

Πώς βοηθά στη μάχη κατά της λειψυδρίας

Ο ρόλος των χιονιών στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας είναι πολυεπίπεδος:

• Σταδιακή παροχή νερού

Η αργή τήξη αποτρέπει τις αιχμές και τις απώλειες. Το νερό φτάνει εκεί που χρειάζεται, όταν χρειάζεται - κυρίως την άνοιξη και το καλοκαίρι, περίοδο αυξημένης κατανάλωσης.

• Εμπλουτισμός υπόγειων υδροφορέων

Το λιωμένο χιόνι διεισδύει στο έδαφος, αναπληρώνοντας τους υδροφορείς που τροφοδοτούν γεωτρήσεις και πηγές. Πρόκειται για έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους φυσικής ανανέωσης των υπόγειων αποθεμάτων.

• Περιορισμός απωλειών από εξάτμιση

Σε χαμηλές θερμοκρασίες, το νερό παραμένει «κλειδωμένο» σε στερεή μορφή. Έτσι, οι απώλειες λόγω εξάτμισης είναι ελάχιστες σε σύγκριση με τη βροχή ή τα επιφανειακά νερά κατά τους θερμούς μήνες.

Στήριξη γεωργίας και οικοσυστημάτων

Η γεωργία εξαρτάται άμεσα από τη σταθερότητα των υδατικών πόρων. Τα χιόνια εξασφαλίζουν ότι θα υπάρχει διαθέσιμο νερό για άρδευση σε κρίσιμα στάδια της καλλιεργητικής περιόδου, μειώνοντας την πίεση σε φράγματα και γεωτρήσεις.

Παράλληλα, διατηρούν τη βασική ροή ποταμών και ρεμάτων, προστατεύοντας υγροτόπους και οικοσυστήματα που πλήττονται έντονα σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας.

Ο ρόλος τους στη ρύθμιση ακραίων φαινομένων

Η χιονόπτωση λειτουργεί και ως ρυθμιστής του υδρολογικού κύκλου. Συμβάλλει στη μείωση των χειμερινών πλημμυρών - καθώς το νερό δεν απορρέει άμεσα - και ταυτόχρονα ενισχύει τα αποθέματα για τους θερινούς μήνες, όταν η ζήτηση κορυφώνεται.

Το αγκάθι της κλιματικής αλλαγής

Η αύξηση της θερμοκρασίας αλλάζει αυτό το εύθραυστο ισοζύγιο. Λιγότερα χιόνια, πρόωρη τήξη και μετατροπή των χιονοπτώσεων σε βροχή σημαίνουν ότι το νερό χάνεται πιο γρήγορα και σε λάθος χρονική στιγμή.

Ακόμη και σε περιοχές όπου οι συνολικές βροχοπτώσεις δεν μειώνονται δραματικά, η απώλεια της χιονοκάλυψης επιδεινώνει τη λειψυδρία, καθώς το νερό δεν αποθηκεύεται πλέον φυσικά για το καλοκαίρι.

Τα χιόνια δεν είναι απλώς ένα χειμερινό φαινόμενο. Είναι ένας αθόρυβος αλλά καθοριστικός σύμμαχος απέναντι στη λειψυδρία, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η εποχικότητα και οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού πιέζουν ασφυκτικά τους υδατικούς πόρους.